Ook in het – naar men zegt – zo nuchtere noorden hebben de overdadige vormen van de barok hun sporen nagelaten. Met schatten uit het stenen tijdperk en de middeleeuwen tot en met de moderne tijd gelden de kastelen in Sleeswijk of Neder-Saksen als culturele centra en kostbare archieven voor de kunstwerken van alle tijdperken. Ook de schitterende tuincomplexen – door beroemde plantkundigen en grote tuinkunstenaars in perfecte symmetrie ontworpen – kunnen de vergelijking met tuinen in Frankrijk of Italië doorstaan. De baroktuinen gaan weliswaar oorspronkelijk terug op de Franse en Italiaanse tuinen van de renaissance, doch hun uitbreiding tot grote complexen voltrok zich analoog aan het zelfbesef van de absolutistische vorsten, die met behulp van de getemde natuur en de tentoongespreide pracht en praal op zeer indrukwekkende wijze trachtten hun macht en hun welstand te verbeelden.

veenlijken en sporen van Vikings, kostbare schilderijencollecties met meesterwerken van Lucas Cranach tot de kunstenaars van de ‘Brücke’ groep, kostbaar porselein, plateel en wapens – weelderige rijkdom wordt gepresenteerd door de twee deelstaatmusea in het belangrijkste kasteelgebouw van het noorden. De geëxposeerde schatten die een tijdsruimte van tweeduizend jaren omvatten, zijn daarbij nauw verbonden met de geschiedenis van dit grootste profane bouwwerk van de deelstaat, schilderachtig gelegen op een eiland aan de rand van de stad Schleswig nabij de Deense grens. In 1544 begon de bloeitijd van het kasteel, en met toenemende macht van de hertogen van Gottorf werd het groter en mooier. Naar Italiaanse voorbeelden ontstond vanaf 1637 een barokke terrasvormige tuin, de vroegste in zijn soort ten noorden van de Alpen. Het voornaamste bestanddeel was een prachtig tuinhuis met de globe van Gottorf – het vroegste planetarium ooit!
toon op kaart »

Na omvangrijke saneringsmaatregelen schittert midden in hetmerengebied van de Holsteinische Schweiz Slot Eutin, voormalige residentie van de prins-bisschoppen van Lübeck,weer in nieuwe luister.Het viervleugelige bakstenen gebouw ligt vlak aan de Eutiner See. Hier leerde prins Karl Peter Ulrich van Holstein- Gottorf, later tsaar van Rusland, zijn gemalin Sophie Auguste van Anhalt- Zerbst-Dornburg kennen, die hem de tsarentroon betwistte en als Catharina de Grote de geschiedenis inging. Binnenin het gebouw presenteren schitterende originele vertrekken,de salons en zalen, de slotkerk en de kostbare inventaris hun museale bestemming.Het slotpark was in de 18e eeuw een van de grootste baroktuinen van Sleeswijk-Holstein. Later werd het park in een tuin in Engelse stijl veranderd. Ruime lanen, fraaie bomen, een kleine zonnetempel en natuurlijk de Eutiner See, die in het landschap werd geïntegreerd, zijn kenmerkend voor het beeld van het slotpark. Bij voorkeur wordt een bezoek in het traditionele café afgerond.
toon op kaart »

Het Jagdsternschloss (jachtsterslot) in het plaatsje Sögel in het Emsland werd in het laatbarokke tijdperk van de rococo door een leerling van Balthasar Neumann, Johann Conrad Schlaun, voor aartsbisschop Clemens August van Keulen gebouwd. Schlaun geldt als een van de laatste belangrijke architecten van de Duitse barok. De jachtsteropzetmet centraal gebouw, gastenpaviljoens, slotkapel, paardenstal en het 42 hectare grote bospark behoort tot de fraaiste kasteelcomplexen van de Duitse rococo. In het centrum van het complex bevindt zich het hoofdpaviljoen, dat uitsluitend door de keurvorst werd gebruikt, cirkelvormig omgeven door acht andere paviljoens voor hovelingen en gasten. De kloostertuin, die in het lanenstelsel van het park was geïntegreerd,wordtmet zijn hoge taxusheggen en de barokke bloemperken tot de mooiste baroktuinen van Noord-Duitsland gerekend.Het eindpunt van een wandeling is de Gloriette,het tuinhuis van de keurvorst.Thans is het jachtkasteel Clemenswerth een expositiecentrum voor moderne figuratieve kunst en realistische schilderkunst alsmede voor hedendaagse keramiek.
toon op kaart »

Het Neder-Saksische kasteel Schloss Celle werd in 1318 als ‘Castrum’ voor het eerst in de oorkonden vermeld. Geleidelijk aan werd het tot een viervleugelig complex uitgebreid, en hertog Georg Wilhelm liet het in de 17e eeuw tot een moderne residentie verbouwen. Binnenin zijn thans nog diverse kamers en zalen uit verschillende bouwfases bewaard gebleven. Bijzonder de moeite van het bezichtigen waard is het oudste baroktheater van Duitsland waar nu nog voorstellingen worden gegeven, alsmede het enige godshuis ten noorden van de Alpen dat een volledige renaissance-inrichting heeft.
toon op kaart »

In de tweede helft van de 18e eeuw liet de veldheer Wilhelm zu Schaumburg-Lippe de eilandvesting op een kunstmatig eiland in het Steinhuder Meer in de regio Hannover bouwen. Destijds gold de vesting als onneembaar; er was een militaire school gevestigd. Tot op heden worden de bezoekers in de traditionele zeilboten overgezet,waar zij door kanonnen en kazematten worden ontvangen.
toon op kaart »