Lanen van meer tot meer ­ een `plaatjesboek voor verliefden'

Rondom de hoofdstad Berlijn betovert de deelstaat Brandenburg in het noordoosten van Duitsland met zijn karaktervolle steden. Het kernland van het voormalige hertogdom Pruisen ademt nog steeds de trots van de Pruisisch rechtlijnige residenties en de bijbehorende steden van de buitenpoorters. Met hun historische stadskernen wachten 31 van de mooiste plaatsen van het hertogdom in het panoramarijke rivier- en merenlandschap erop om te worden ontdekt. Langs de oude muren en grachten van prachtige burchten en kastelen wandelen de reizigers over historisch plaveisel rechtstreeks naar het Brandenburgse verleden.

Rheinsberg

Met zijn `Plaatjesboek voor Verliefden', waarin twee grotestadsbewoners een inspirerend weekend op het platteland doorbrengen, heeft Kurt Tucholsky het pittoreske Rheinsberg op de literaire Olympus doen belanden. Logischerwijs hebben ook de bewoners van Rheinsberg het zich niet laten ontnemen, met een museum een monument te scheppen voor Tucholsky. De wegen die naar Rheinsberg leiden, maken deel uit van de Duitse Lanenroute, die de reizigers door dichte bladertunnels van het ene meer naar het volgende leidt.

Peitz

Peitz is een Brandenburgse enclave in de Boheemse regio Lausitz. In de 16e eeuw werd de stad volledig tot een vesting verbouwd en sindsdien gold zij als het veiligste versterkingswerk van Brandenburg. Na de Zevenjarige Oorlog viel de vesting. Tot op heden behouden: de toren met zijn zes meter dikke muren. Nog steeds fascineert Peitz door zijn uitzonderlijk stadsbeeld, waartoe ook een burgerhuis en een herberg uit het begin van de 17e eeuw behoren.

Neuruppin

Neuruppin, de parel van de Mark Brandenburg en garnizoensstad van Frederik de Grote oftewel `Alter Fritz', is trots op deze zoon van de stad: op Theodor Fontane. De nauwkeurige waarneming van zijn geboortestreek en de bewoners legde hij in reisberichten en novellen vast, die de Mark Brandenburg een plaats hebben bezorgd in de wereldliteratuur. Het oude Ruppin werd in 1787 volledig in de as gelegd. Bij de wederopbouw kreeg de stad haar Pruisische stadsplattegrond met straten in een schaakbordpatroon en gestandaardiseerde voorgevels. Neuruppin geldt allang als uitstekend voorbeeld voor de classicistische stedenbouw. Voor bezichtiging opengesteld zijn de school van Fontane, het oude gymnasium, de kloosterkerk en de Amaltheatuin met de Apollotempel.

Potsdam

Onder de residentiesteden van Pruisen is Potsdam de deftige zuster van Berlijn. Lange tijd voordat hiertoe ook maar een idee werd ontwikkeld, liep Potsdam al vooruit op het verenigde Europa: met zijn Russische kolonie Alexandrowka, de Hollandse wijk, de vroegere Boheemse weverswijk en inmiddels ook met talrijke prominente bewoners uit de politiek en de showbusiness. In tegenstelling tot de schaakbordvormig aangelegde steden van Brandenburg volgen de lijnen van het oude centrum van Perleberg de krommingen van de rivier. Trotse burgerhuizen leiden de bezoekers naar de historische stadskern aan de Kirchplatz en de Grosser Markt. Vanuit kunsthistorisch oogpunt gaan de tijdvakken hier in elkaar over: tussen gevelhuizen uit de 16e en de 17e eeuw verheffen zich de gotische St.-Jacobikerk uit de 14e en het raadhuis uit de 15e eeuw.

Brandenburg

Brandenburg, de oudste en belangrijkste stad van de Mark, was al in de Slavische tijd een vorstelijke residentie. Het Domeiland, zetel van het bisdom en oudste kern van de nederzetting, was tot 1929 zelfstandig. Met zijn kostbaar middeleeuws interieur en het Dommuseum is de kerk St.-Peter und Paul een van de belangrijkste getuigenissen voor de belangrijke positie die Brandenburg eertijds innam. Roland, een monumentaal reuzenbeeld van zandsteen, houdt sinds 1474 zijn beschermende hand boven de inwoners van de stad. Het staat voor burgerlijke vrijheid en economische opbloei. Van zijn vertrouwde plek bij het Neustädter raadhuis verhuisde het beeld meer dan 60 jaar geleden naar het raadhuis in de oude stadskern. Bijzonder aantrekkelijk: de ligging van Brandenburg. De stad ligt ingebed in het rivier- en merenlandschap van de Havel.

Landschappen als een plaatje

De steden van Brandenburg zijn omringd door 15 grote beschermde natuurgebieden, die ongeveer een derde van het grondgebied van de deelstaat uitmaken. Duizenden meren en tienduizenden kilometers stromende wateren bieden mogelijkheden voor talloze recreatieactiviteiten op, in en aan het water. Een bicultureel juweel: het biosfeerreservaat Spreewald. In de ongerepte binnendelta vormen honderden kilometers waterwegen op een klein oppervlak een wijd vertakt netwerk. Alle dorpen, straten en zelfs de waterwegen hebben twee namen: een Sorbische en een Duitse. Het Spreewald en de regio Lausitz zijn het vestigingsgebied van de enige etnische minderheid op Duits grondgebied, de Sorben. Tot op de dag van vandaag is het Slavische volk erin geslaagd zijn moedertaal en oude gebruiken te doen voortleven.

Culinaire stadsspecialiteiten

In Brandenburg houdt men van stevige kost. Wie het Kyritzer bier `Mord und Totschlag' niet achterover doet slaan, kan doorgronden of de Angermünder noedel inderdaad uit tarwebloem bestaat of toch een aardappelspecialiteit is. Bijna elke stad heeft haar eigen delicatesse: Werder de vruchtenwijn, Peitz zijn karpers, Beelitz de asperges. Daarbij komen de aardappelkoekjes uit de regio Fläming en ingelegde Spreewaldaugurken.