Klein oppervlak met grote invloed ­ waar de geest van Luther voortleeft

De kleine regio Anhalt-Wittenberg in het midden van Oost-Duitsland noemt zich zelfbewust het land van de pientere koppen. En terecht: al sinds eeuwen is Anhalt het rijk der ideeën. Van hieruit werden grote reformatorische, technische en creatieve impulsen voor de nieuwe tijd gegeven. In bijna geen andere Duitse regio heeft de UNESCO zoveel natuur- en cultuurmonumenten als werelderfgoed onder bescherming geplaatst.

Dessau

De poort naar de moderne kunst werd opengestoten door de leden van het Bauhaus. De belangrijkste school voor architectuur en vormgeving van de 20e eeuw had zich na zijn oprichting en verdrijving uit Weimar in Dessau gevestigd: in 1925 hadden Walter Gropius evenals zijn meesters en hun leerlingen zeven productieve jaren in Dessau voor de boeg. Volgens ontwerpen van Gropius ontstonden de `meesterhuizen' en het schoolgebouw dat het voorbeeld zou worden voor de moderne industriële architectuur. De objecten zijn in de afgelopen jaren zorgvuldig gerestaureerd en maken eveneens deel uit van het UNESCO- werelderfgoed.

Tuinenrijk Dessau-Wörlitz

Zijn voorstellingen over de verlichting liet prins Leopold III Friedrich-Franz van Anhalt- Dessau in de vorm van een tuin naar Engels voorbeeld omzetten. In zijn Tuinenrijk Dessau-Wörlitz zouden niet alleen agrarische, economische en esthetische ideeën worden gerealiseerd. Het park bracht ook zijn educatieve doelstellingen tot uitdrukking. Het was zijn doel iets nuttigs met iets moois te verbinden. Het 142 vierkante kilometer grote terrein tussen Dessau en Wittenberg behoort tegenwoordig tot de beroemdste parklandschappen van Europa. Het omvat verscheidene herenhuizen met parken en kerken, bijvoorbeeld het kasteel Georgium, waar zich de Anhaltinische schilderijencollectie bevindt, Oranienbaum, een kasteel in Nederlandse barokstijl, en het slot Wörlitz, het eerste gebouw in classicistische stijl in Duitsland.

Wittenberg

De grootste maatschappelijke omwenteling in het Europa uit het begin van de nieuwe tijd is in dit stadje begonnen: in Wittenberg. Met het aanslaan van zijn stellingen gaf Maarten Luther van hieruit de impuls tot de vernieuwingsbeweging. Hier werkte en streed aan dezelfde universiteit als Luther ook de nummer twee van de Reformatie, Philipp Melanchthon. Tot slot had ook Lucas Cranach, de schilder van de Reformatie, zijn atelier in Wittenberg. De sporen die deze mannen hebben nagelaten, zijn tot op de dag van vandaag Bad Schmiedeberg te herkennen. Het Lutherhuis, de stadskerk en de slotkerk behoren tot de Luther-gedenkplaatsen en maken sinds 1996 deel uit van het UNESCO-werelderfgoed. Elk jaar op 13 juni nodigt de stad uit voor een driedaags feest, waarbij het huwelijksfeest van Luther wordt herdacht. Luther trouwde in 1525 met de non Katharina von Bora. Het jaarlijkse feest op de authentieke historische locatie is een van de mooiste stadsfeesten in Duitsland. In 2017 viert Wittenberg een groot jubileum: dan is het 500 jaar geleden dat Luther zijn stellingen heeft aangeslagen.

Ferropolis

Zevenduizend ton ijzer ­ dat is het gedenkteken dat vanaf een schiereiland in het meer Gremminger See herinnert aan de grootste landschapsverandering die ooit in Midden- Duitsland werd uitgevoerd. Ferropolis, de stad uit ijzer, bestaat uit vijf gigantische schepradgraafmachines die hier, niet ver van Dessau, tientallen jaren lang bruinkool hebben afgegraven. Waar tegenwoordig het meer ligt, bevond zich tot 1991 het centrum van een dagbouwgebied. Voormalige mijnwerkers en enkele visionairs hebben de kolossen voor de sloop behoed en van de elk 130 meter lange en 30 meter hoge graafmachines een indrukwekkend ensemble gebouwd. Een reusachtige speeltuin voor kinderen en volwassenen met een fantastisch cultuurprogramma.

Köthen

Zes jaar lang was Johann Sebastian Bach kapelmeester aan het vorstelijk hof in Köthen. In die tijd schreef hij het belangrijkste deel van zijn wereldlijke composities, waaronder de `Brandenburgse Concerten'. In de Ludwigsbau van het slot Köthen, waar een Bachgedenkplaats is gevestigd, zijn bovendien de spiegelzaal en de slotkapel te bezichtigen. De steden in Anhalt-Wittenberg kunnen bogen op talrijke belangrijke middeleeuwse kerken en kloosters.

De keuken in Anhalt-Wittenberg

De aspergeteelt kent in de regio Fläming een lange traditie. Deze edele groente komt tijdens de Zerbster Aspergeweken begin mei in de plaatselijke restaurants bijzonder vers op tafel. En ook dit is een specialiteit van de streek: knoedels ­ hier `Klump' genaamd. Op de menukaarten vindt u `Klump' echter als stoofgerecht dat tijdens het stoven in de oven met gist- of aardappeldeeg wordt toegedekt. De bewoners van Anhalt houden bovendien van zoetzure gerechten. Wilt u eens iets heel ongewoons proeven? Dan is een specialiteit uit de regio Dessau een echte aanrader: rijstebrij met suiker, kaneel en braadworst.