Over filosofen, dichters en denkers ­ cultuur in het hart van Duitsland

Thüringen, het groene hart van Duitsland. Deze oude slagzin mag je gerust woordelijk opvatten. Eeuwenlang opgedeeld tussen de erfgenamen van het geslacht Wettin, bestaat de huidige vrijstaat uit een groot aantal kleine voormalige vorstendommetjes. Deze staatkundige versnippering bezorgde Thüringen ongehoord veel residenties, bijna alle met eigen kunstcollecties, musea en theaters, en bovendien zo'n 400 burchten en kastelen. Grote geesten vestigden de aandacht op Thüringen: Luther op Eisenach, Goethe op Weimar ...

Eisenach

`De streek is overheerlijk', oordeelde Goethe over het landschap rondom Eisenach. Door de eeuwen heen was vanuit de Wartburg, de zetel van de Thüringse landgraven, geschiedenis geschreven. De later heilig verklaarde Elisabeth van Thüringen, die door haar onverstoorbare onbaatzuchtigheid tot een symboolfiguur van de naastenliefde werd, woonde op de burcht boven Eisenach, waar Luther 300 jaar later incognito als `Jonker Jörg' verbleef om het Nieuwe Testament in het Duits te vertalen. Richard Wagner liet zich hier inspireren tot de opera `Tannhäuser', Johann Sebastian Bach werd in Eisenach geboren. Van het Bach- en het Lutherhuis tot de Wartburg ­ elk van deze authentieke locaties nodigt zijn bezoekers uit om diep de Duitse geschiedenis in te duiken.

Natuurparadijs Thüringer Woud

In zachte bochten kronkelt de Werra door het Eichsfeld met zijn burchten op ongenaakbare rotsen. De herfstzon hult de beukenbossen van de Thüringse Rhön en het Nationaal Park Hainich in een rode gloed; en vanuit zo menig perspectief roept het Thüringse Leisteengebergte met zijn beboste heuvels, stuwmeren en uitgesleten dalen herinneringen op aan het echte Zwitserland. Al deze streken maken deel uit van het rijk gefacetteerde Thüringer Woud. De regio Rennsteig, vooral de omgeving van Oberhof, behoort tot de populairste wintersportgebieden van Midden-Duitsland. Een bijzondere attractie is de Rennsteig, een 168 kilometer lange kamroute die al sinds eeuwen telkens weer kooplieden, reizigers en wandelliefhebbers naar Thüringen lokt.

Het Thüringen van de klassieken

Over een afstand van 300 kilometer hebben enkele van de beroemdste steden van Thüringen een speciale band met elkaar: de klassieken. Ten eerste Erfurt, de ruim 1260 jaar oude hoofdstad van de deelstaat Thüringen met zijn markante dom, de unieke Krämerbrücke, het augustijnenklooster, de citadel Petersberg en de oudste synagoge van Midden-Europa. Overal vind je sporen van grote persoonlijkheden zoals Luther, Bach, Goethe en Napoleon. Gotha met zijn beroemde collecties op het slot Friedenstein en met het Ekhof-Theater dat 's zomers nog wordt bespeeld. Jena, de innovatieve technologiestad met het oudste nog functionerende planetarium ter wereld en de mooiste muschelkalkhellingen aan de wandelroute SaaleHorizontale, vroeger en vandaag een trefpunt voor wetenschappers en cultuurscheppenden. En de kleine residentie Weimar, die grote geschiedenis en nog grotere cultuurgeschiedenis heeft geschreven. Lucas Cranach vestigde zich in Weimar evenals Herder, Wieland, Liszt, de dichters Goethe en Schiller, en tot slot de wegbereiders van de moderne kunst: Harry Graf Kessler, Henry van de Velde en de Bauhauskunstenaars rondom Walter Gropius. In Weimar staat bijna geen huis ­ naast het Goethehuis en Schillers woonhuis ­ dat niet tenminste een paar jaar door een beroemde persoon werd bewoond. Een aanzienlijk deel van de stad behoort tot het UNESCO-werelderfgoed, met name de opmerkelijke tuinen en parken.

Schmalkalden

Schmalkalden, de zonnige residentie tegen de zuidwestelijke helling van het Thüringer Woud. In de focus van de Europese politiek kwam de stad te staan toen de protestantse standen zich in 1530 tegen de katholieke keizer Karel V verenigden in het Schmalkaldisch Verbond. De onder monumentenzorg vallende stadskern die voor negentig procent uit vakwerkgebouwen bestaat, en het bijna volledig behouden gebleven complex van het renaissancekasteel Wilhelmsburg doen het stadje zelfs uitspringen boven de reeks Thüringse vorstensteden. Met de Rennsteig loopt de oude Thüringse kamwandelroute direct langs Schmalkalden, dat met zijn comfortabele hotels en gezellige restaurants ook een aanrader is voor actieve vakantiegangers in het Thüringer Woud.

Culinair Thüringen

De Thüringse bevolking is bijzonder gastvrij. De territoriale versplintering en de ligging aan de grote kruisingen van de belangrijke handelsroutes hebben Thüringen tot een veelvolkerenstaat gemaakt. Dat verklaart de grote verscheidenheid aan zeden en eigenaardigheden. In de keuken domineren goede, eenvoudige gerechten. Gegrilde braadworst en knoedels fungeren bijna als voornaamste voedingsmiddelen. Maar ook dit zijn Thüringse specialiteiten: `Rostbrätl' (gemarineerde fricandeau) en `Schmöllner Mutzbraten', boven berkenhout geroosterd varkensvlees, zure roomtaart en uientaart evenals een hele reeks worsten en de traditionele St.-Maartensgans. Daarbij past het lekkere Köstritzer zwartbier. En wie na deze stevige kost iets ter bevordering van de spijsvertering nodig heeft, kan een glaasje Neudietendorfer Aromatique nuttigen, de kruidenlikeur die al sinds eeuwen als geneesmiddel op prijs wordt gesteld.